Yaş ve kuru mama etiketleri arasındaki farklar

Kedi ve köpek mamaları üretim biçimine göre iki ana grupta toplanır: kuru mamalar (granül ya da kibble) ve yaş mamalar (konserve, pouch, tabak, tetrapak ambalajlar). Bu iki grubun etiketleri aynı bölümlerden oluşur; ancak bölümlerde yazan değerler, ürünlerin su içeriği farklı olduğu için birbirinden oldukça farklı görünür.

Bu yazıda yaş ve kuru mama etiketleri arasındaki farklar bölüm bölüm ele alınıyor: nem oranı, analiz değerleri, enerji yoğunluğu, içerik listesi, katkı maddeleri, mama türü ve besleme tablosu.

Nem oranı

İki grup arasındaki temel fark su içeriğidir. Kuru mamaların etiketinde nem oranı çoğunlukla %6 ile %10 arasında yazılır. Yaş mamalarda ise bu oran genellikle %70 ile %85 arasındadır. Başka bir deyişle 100 gram kuru mamanın yaklaşık 90 gramı, 100 gram yaş mamanın ise yaklaşık 20 gramı kuru maddedir.

Bu fark, üretim yönteminden kaynaklanır. Kuru mamalar çoğunlukla ekstrüzyon adı verilen bir yöntemle, yüksek sıcaklık ve basınç altında pişirilip ardından kurutulur. Yaş mamalar ise ambalajına doldurulduktan sonra kapalı kapta ısıl işlemden (sterilizasyon) geçirilir; suyunun büyük kısmı üründe kalır.

Analiz değerleri

Etiketteki analiz değerleri ürünün ambalajdan çıktığı hâline göre verildiği için yaş mamaların protein, yağ, lif ve kül yüzdeleri kuru mamalara göre düşük görünür. Aşağıdaki tablo iki örnek ürünün etiket değerlerini ve kuru maddeye çevrilmiş değerlerini gösterir (değerler örnek amaçlıdır):

Etiketteki değerlere göre yaş mamanın protein yüzdesi kuru mamanınkinin üçte birinden azdır; kuru maddeye çevrildiğinde ise tablo değişir. Bu nedenle yaş ve kuru mamaların değerleri yan yana getirilirken kuru madde hesabı kullanılır.

Enerji yoğunluğu

Aynı nedenle yaş mamaların gram başına enerjisi de kuru mamalara göre düşüktür. Kuru mamaların enerji değeri çoğunlukla 100 gramda 350 ile 450 kcal arasında yazılırken yaş mamalarda bu değer genellikle 100 gramda 70 ile 120 kcal arasındadır.

Bu fark, aynı günlük enerjiye karşılık gelen mama miktarının da farklı olmasına yol açar. Örneğin 200 kcal, 100 gramında 380 kcal bulunan bir kuru mamada yaklaşık 53 grama, 100 gramında 90 kcal bulunan bir yaş mamada ise yaklaşık 222 grama karşılık gelir. Bu ilişki enerji değeri yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.

İçerik listesi

Yaş ve kuru mamaların içerik listeleri de farklı yapıda olabilir:

• Kuru mamalarda kurutulmuş hayvansal proteinler, tahıllar ya da tahıl yerine kullanılan nişasta kaynakları (patates, bezelye, tapyoka gibi) sık görülür. Ekstrüzyon yönteminde granüllerin şekil alması için nişasta içeren bir hammadde kullanılır.
• Yaş mamalarda taze et, balık ve sakatat gibi su içeriği yüksek hammaddeler listenin başında daha sık yer alır. Bazı yaş mamaların listesinde su ya da et suyu da ayrı bir madde olarak yazılır.
• Yaş mamalarda sos ya da jöle kıvamını sağlayan maddeler (nişastalar, bitkisel zamklar) listede ya da katkılar bölümünde görülebilir.

Her iki grupta da maddeler karışıma giren ağırlıklarına göre sıralanır. Sıralamanın nasıl okunduğu içerik listesi yazısında anlatılıyor.

Katkı maddeleri

Katkı maddeleri bölümü iki grupta da aynı düzende yazılır; vitaminler, iz elementler ve amino asitler miktarlarıyla birlikte yer alır. Yaş mamalarda bu bölümde ayrıca jelleştiriciler, kıvam artırıcılar ve stabilizatörler gibi teknolojik katkılar daha sık görülür. Kuru mamalarda ise yağların oksitlenmesini yavaşlatmak için kullanılan antioksidanlar sık yer alır.

Katkı miktarları her iki grupta da çoğunlukla ürünün kilogramı başına verilir. Yaş ve kuru mamaların katkı miktarları yan yana okunurken nem farkı burada da geçerlidir: aynı mg/kg değeri, kuru maddesi daha az olan yaş mamada kuru maddeye göre daha yüksek bir orana karşılık gelir.

Mama türü: tam ve tamamlayıcı

Etiketlerde ürünün "tam yem" ya da "tamamlayıcı yem" olduğu belirtilir. Kuru mamaların büyük çoğunluğu tam yem olarak üretilir. Yaş mamaların bir kısmı tam yem, bir kısmı ise tamamlayıcı yemdir; örneğin yalnızca et ya da balık parçaları ve sudan oluşan bazı ürünler tamamlayıcı yem olarak etiketlenir. Bu ayrım ayrı bir yazıda ele alınıyor.

Besleme tablosu

Besleme tablolarında kuru mamalar için miktarlar çoğunlukla gram olarak verilir. Yaş mamalarda ise miktar gram olarak ya da "günde … adet pouch", "günde … kutu" gibi ambalaj birimiyle yazılabilir. Bazı yaş ve kuru mama etiketlerinde iki ürünün birlikte verilmesi durumu için ayrı bir karma besleme tablosu bulunur.

Besleme tablolarının nasıl okunduğu bu yazıda anlatılıyor.

Ambalaj ve saklama bilgileri

Kuru mamalar çoğunlukla birkaç yüz gramdan 10 kilogramın üzerine kadar değişen torbalarda satılır ve ambalaj açıldıktan sonra kapalı tutulması yönünde saklama bilgisi taşır. Yaş mamalar ise çoğunlukla 50 ile 400 gram arasındaki tek kullanımlık ambalajlarda satılır; etiketlerinde açıldıktan sonra buzdolabında kaç gün saklanabileceğine ilişkin bir ifade yer alabilir.

Fiyatların yan yana okunması

Kilogram fiyatı, yaş ve kuru mamalarda farklı miktarda kuru maddeye karşılık gelir. Bu nedenle iki grubun fiyatları yan yana okunurken kilogram fiyatının yanı sıra kuru madde kilogramı ya da 1.000 kcal başına fiyat hesapları da kullanılır. Bu hesaplar kilogram fiyatı yazısında örneklerle anlatılıyor.

Mama Dedektifi'nde nasıl gösterilir?

Ürün sayfalarında mamanın tipi (kuru ya da yaş) ürün bilgisinde belirtilir. Analiz değerlerinin yanında kuru maddedeki protein oranı da gösterildiği için farklı tipteki ürünlerin protein değerleri aynı ölçüde okunabilir. Kategori sayfalarında mama tipine göre filtreleme yapılabilir.