Tam yem ve tamamlayıcı yem nedir? Etiketteki ifadeler

Kedi ve köpek maması etiketlerinde, ürün adının yakınında ya da etiketin arka yüzünde ürünün türünü belirten bir ifade bulunur: "Kediler için tam yem", "Yetişkin köpekler için tamamlayıcı yem" ya da İngilizce etiketlerde "Complete pet food", "Complementary pet food" gibi. Bu ifadeler, ürünün mevzuattaki sınıfını gösterir ve etikette yer alması zorunlu bilgiler arasındadır.

Bu yazıda tam yem, tamamlayıcı yem ve özel beslenme amaçlı yem kavramlarının mevzuattaki tanımları, bu ürünlerin etiketlerinde hangi bilgilerin yer aldığı ve etikette nasıl yazıldıkları anlatılıyor.

Karma yem nedir?

Avrupa Birliği'nde yemlerin piyasaya arzını düzenleyen 767/2009 sayılı Tüzük, birden fazla yem maddesinin (katkılı ya da katkısız) karıştırılmasıyla elde edilen yemlere "karma yem" der. Kedi ve köpek mamalarının hemen hepsi karma yemdir. Tüzük, karma yemleri kullanım amaçlarına göre iki ana sınıfa ayırır: tam yem ve tamamlayıcı yem.

Tam yem

Tüzükteki tanıma göre tam yem, bileşimi nedeniyle günlük rasyon için yeterli olan karma yemdir. Başka bir deyişle tam yem olarak etiketlenen bir ürün, üreticinin belirttiği hayvan türü ve yaşam evresi için tek başına günlük beslenmeyi karşılayacak şekilde formüle edilmiştir.

Etiketlerde tam yem şu ifadelerle görülebilir:

• "Tam yem", "tam mama", "komple mama"
• "Kediler için tam yem", "Yetişkin köpekler için tam mama"
• "Complete feed", "Complete pet food", "Alleinfuttermittel" (Almanca)

Kuru mamaların büyük çoğunluğu ve yaş mamaların bir kısmı tam yem olarak etiketlenir. Tam yem etiketlerinde ürünün hangi hayvan türü ve hangi yaşam evresi için üretildiği (örneğin "yavru kediler için", "yetişkin köpekler için" ya da "tüm yaşam evreleri için") de belirtilir.

Tamamlayıcı yem

Tüzükteki tanıma göre tamamlayıcı yem, belirli maddeleri yüksek oranda içeren, ancak bileşimi nedeniyle günlük rasyon için yalnızca başka yemlerle birlikte kullanıldığında yeterli olan karma yemdir.

Evcil hayvan ürünlerinde tamamlayıcı yem sınıfına giren ürünlere örnekler:

• Ödül mamaları, bisküviler, çiğneme ürünleri
• Yalnızca et ya da balık parçaları ve sudan oluşan bazı yaş mamalar
• Mamanın üzerine eklenen soslar, çorbalar, krema kıvamındaki ürünler
• Vitamin, mineral ya da benzeri maddelerin yoğun olarak bulunduğu takviye ürünleri
• Süt ikame ürünlerinin bir kısmı

Etiketlerde bu ürünler "tamamlayıcı yem", "tamamlayıcı mama", "complementary feed", "complementary pet food" ya da "Ergänzungsfuttermittel" (Almanca) ifadeleriyle yazılır. Tamamlayıcı yemlerin etiketinde kullanım talimatları bölümünde ürünün günlük rasyonda hangi miktarda ve hangi diğer yemlerle birlikte kullanılacağına ilişkin bilgi yer alır.

Özel beslenme amaçlı yemler

Tam ve tamamlayıcı yemlerin içinde ayrıca "özel beslenme amaçlı yem" (İngilizce etiketlerde "dietetic feed" ya da "feed intended for particular nutritional purposes") olarak sınıflandırılan ürünler bulunur. Bu ürünlerin kullanım amaçları AB'de ayrı bir liste ile belirlenmiştir; listenin güncel hâli 2020/354 sayılı Komisyon Tüzüğü'nde yer alır.

Listede her kullanım amacı için temel beslenme özellikleri, etikette yer alacak bilgiler ve kullanım süresi tanımlanır. Bu ürünlerin etiketinde, standart bilgilere ek olarak şu bilgiler bulunur:

• Ürünün özel beslenme amacı (listedeki adıyla)
• Bu amaca ilişkin temel beslenme özellikleri
• Kullanım süresi
• Listede o kullanım amacı için tanımlanmış diğer ifadeler

Bu ürünler sitede "diyet" olarak gruplanan ürünlerin bir kısmını oluşturur; ancak "diyet", "light" ya da "kilo kontrol" gibi ifadeler taşıyan her ürün özel beslenme amaçlı yem sınıfında değildir. Ürünün sınıfı etiketteki tür ifadesinden okunur.

Etikette ürün türü nerede yazar?

Ürün türü ifadesi çoğunlukla şu yerlerden birinde bulunur:

• Ön yüzde, ürün adının altında küçük harflerle
• Arka yüzde, içerik listesinin hemen üstünde
• Türkçe etiket çıkartmasında, ithalatçı bilgilerinin yanında

Birden çok dilde basılmış ambalajlarda bu ifade her dilde ayrı ayrı tekrarlanır.

Tam ve tamamlayıcı yemlerin etiketlerinde ortak bilgiler

Hangi sınıfta olursa olsun evcil hayvan mamalarının etiketinde şu bilgiler yer alır: yem türü, hayvan türü ya da kategorisi, kullanım talimatları, içerik listesi, katkı maddeleri, analitik bileşenler, net miktar, parti numarası, son kullanma bilgisi ve etiketlemeden sorumlu firmanın adı ve adresi. Bu bilgilerin ayrıntısı mama ambalajındaki zorunlu bilgiler yazısında anlatılıyor.

Besleme tablosuyla ilişkisi

Tam yem etiketlerindeki besleme tablosu, ürünün tek başına verildiği durum için günlük miktarları gösterir. Tamamlayıcı yemlerde ise tablo, ürünün günlük rasyonun bir parçası olarak verildiği durumu esas alır; bazı tamamlayıcı ürünlerin etiketinde günlük toplam miktarın en fazla ne kadarının bu üründen oluşacağı da belirtilir. Besleme tablolarının yapısı bu yazıda ele alınıyor.

Mama Dedektifi'nde nasıl gösterilir?

Ürün sayfalarındaki ürün bilgisi bölümünde mamanın hangi hayvan türü ve yaşam evresi için üretildiği ve mama tipi etikette yazdığı şekliyle gösterilir. Sitede ürünler puanlanmaz ya da sıralanmaz.