Mama ambalajında hangi zorunlu bilgiler yer alır?
Kedi ve köpek maması ambalajlarında yer alan zorunlu etiket bilgileri: yem türü, hayvan türü, net miktar, parti numarası, son kullanma bilgisi, işletme numarası ve iletişim bilgileri; ithal ürünlerde Türkçe etiket.
Bir mama ambalajında içerik listesi, analiz değerleri ve besleme tablosunun yanı sıra çoğunlukla küçük harflerle basılmış başka bilgiler de bulunur: parti numarası, son kullanma tarihi, net ağırlık, üretici ya da ithalatçı firmanın adı ve adresi, işletme numarası gibi. Bu bilgilerin büyük kısmı, mevzuatta her ambalaj için tanımlanmış zorunlu bilgilerdir.
Bu yazıda Avrupa Birliği mevzuatında evcil hayvan mamaları için tanımlanan zorunlu etiket bilgileri tek tek ele alınıyor ve bu bilgilerin ambalajda nasıl yazıldığı anlatılıyor.
Mevzuat çerçevesi
AB'de yemlerin etiketlenmesi 767/2009 sayılı Tüzük ile düzenlenir. Tüzük, tüm karma yemler için ortak zorunlu bilgileri ve evcil hayvan mamaları için ek kuralları tanımlar. Türkiye'de yem etiketlemesine ilişkin düzenlemeler de büyük ölçüde AB mevzuatıyla uyumlu bir yapıdadır. Evcil hayvan maması sektörünün Avrupa'daki birliği FEDIAF da etiketleme uygulamalarına ilişkin bir kılavuz yayımlar.
Zorunlu bilgiler listesi
Evcil hayvan mamalarının etiketinde yer alan zorunlu bilgiler şöyle özetlenebilir:
| Bilgi | Ambalajda nasıl görünür? |
|---|---|
| Yem türü | "Tam yem", "tamamlayıcı yem" gibi |
| Hayvan türü ya da kategorisi | "Yetişkin kediler için", "yavru köpekler için" gibi |
| Kullanım talimatları | Besleme tablosu ve açıklamalar |
| Yem maddeleri (içerik listesi) | "Bileşim", "İçindekiler" başlığıyla |
| Katkı maddeleri | "Katkı maddeleri" başlığıyla, miktarlarıyla |
| Analitik bileşenler | Ham protein, ham yağ, ham lif, ham kül; belirli koşullarda nem |
| Net miktar | Gram ya da kilogram olarak |
| Parti ya da seri numarası | "Lot", "Parti No", "Batch" gibi bir ifadeyle |
| Asgari dayanma süresi | Son kullanma tarihi ya da "…tarihinden önce tüketiniz" ifadesi |
| Sorumlu firma | Etiketlemeden sorumlu firmanın adı ve adresi |
| İşletme onay ya da kayıt numarası | Ülke kodu ve rakamlardan oluşan bir numara |
| İletişim bilgisi | Ücretsiz telefon numarası ya da başka bir iletişim yolu |
İçerik listesi, katkı maddeleri, analiz değerleri ve besleme tablosu ayrı yazılarda ele alındığı için bu yazıda diğer bilgiler üzerinde duruluyor.
Net miktar
Net miktar, ambalajın içindeki mamanın ağırlığıdır ve ambalajın kendi ağırlığını kapsamaz. Kuru ve yaş mamalarda net miktar gram ya da kilogram olarak yazılır. Bazı ambalajlarda net miktarın yanında "℮" işareti bulunur; bu işaret, ambalajın AB'deki hazır ambalaj kurallarına göre doldurulduğunu gösterir.
Ek miktarlı ambalajlarda (örneğin "+%10 hediye" ya da "2 kg + 400 g") net miktar ambalajdaki toplam mamayı ifade eder. Çoklu paketlerde ise hem tek bir ambalajın hem de paketin toplam net miktarı yazılabilir.
Parti numarası
Parti (lot) numarası, aynı koşullarda üretilmiş bir ürün grubunu tanımlayan koddur. Bu kod, bir üretim partisinin hangi hammaddelerle, hangi tarihte ve hangi hatta üretildiğinin üretici kayıtlarında izlenmesini sağlar. Ambalajda çoğunlukla son kullanma tarihinin hemen yanına, mürekkep püskürtmeli yazıcıyla ya da kabartma olarak basılır.
Parti numaralarının yazım biçimi üreticiye göre değişir; harf ve rakamlardan oluşabilir, bazen üretim tarihini ya da üretim tesisini gösteren bölümler içerir.
Son kullanma bilgisi
Mevzuat, mamaların etiketinde asgari dayanma süresinin yer almasını zorunlu tutar. Bu bilgi ambalajlarda çoğunlukla gün, ay ve yıl ya da yalnızca ay ve yıl olarak yazılır. Kullanılan ifadeler ürüne göre değişebilir: "Son kullanma tarihi", "…tarihinden önce tüketiniz", "Best before", "À consommer de préférence avant" gibi.
Bazı ambalajlarda üretim tarihi de ayrıca yazılır; bu durumda iki tarih arasındaki süre, üreticinin ürün için belirlediği raf ömrünü gösterir.
İşletme onay ya da kayıt numarası
Yem üreten tesisler, faaliyet gösterdikleri ülkenin yetkili makamına kayıtlıdır ya da bu makam tarafından onaylanmıştır; her tesise bir numara verilir. Etikette yer alan numara, ürünün üretildiği ya da etiketlendiği tesisi gösterir. Numaralar çoğunlukla ülke kodu (örneğin "FR", "IT", "TR") ve ardından gelen rakam ve harflerden oluşur. Önünde "α" (alfa) işareti bulunan numaralar, AB'de onaylı yem işletmelerini ifade eder.
Sorumlu firma ve iletişim bilgisi
Etikette, etiket bilgilerinden sorumlu olan firmanın (üretici, ambalajlayan, ithalatçı ya da satıcı) adı ve adresi yer alır. 767/2009 sayılı Tüzük, evcil hayvan mamalarının etiketinde ayrıca ücretsiz bir telefon numarası ya da başka uygun bir iletişim yolunun bulunmasını şart koşar. Bu iletişim yolu üzerinden, etikette kategori adıyla yazılmış yem maddeleri ve grup adıyla belirtilmiş katkı maddeleri hakkında bilgi istenebilir.
İthal ürünlerde Türkçe etiket
Türkiye'de satılan ithal mamaların ambalajında çoğunlukla ayrı bir Türkçe etiket ya da çıkartma bulunur. Bu etikette ithalatçı firmanın adı, adresi ve kayıt bilgileri ile ürünün Türkçe içerik listesi, analiz değerleri ve kullanım talimatları yer alır. Türkçe etiket ile ambalajın orijinal dildeki metni arasında çeviri ya da yazım farkları görülebilir; Mama Dedektifi'ndeki ürün bilgileri bu iki kaynaktan okunabilen bilgilere dayanır.
Gönüllü bilgiler
Zorunlu bilgilerin dışında ambalajlarda üreticinin gönüllü olarak eklediği bilgiler de bulunur: enerji değeri, ek analiz değerleri (mineraller, yağ asitleri), üretim ülkesi, saklama koşulları, granül boyutu, ambalajın geri dönüşüm bilgileri ve ürün adındaki ifadeler gibi. Gönüllü bilgiler de mevzuattaki genel kurallara (örneğin içerik oranlarına ilişkin kurallara) tabidir.
Saklama bilgileri
Saklama koşulları çoğu ambalajda yazılıdır: "Serin ve kuru yerde saklayınız", "Açıldıktan sonra buzdolabında saklayınız ve … gün içinde tüketiniz" gibi. Yaş mamalarda açıldıktan sonraki saklama süresine ilişkin bir ifade sık görülür.
Mama Dedektifi'nde nasıl gösterilir?
Ürün sayfalarında etiketin içerik listesi, katkı maddeleri ve analiz bölümleri gösterilir. Parti numarası ve son kullanma tarihi gibi her ambalajda farklı olan bilgiler sitede yer almaz. Sitenin bilgileri nasıl topladığı Etiketi nasıl okuyoruz? sayfasında anlatılıyor.
