Kediler Süt İçebilir mi? Laktoz ve Kedi Sütü Ürünleri
Yavru kediler anne sütündeki laktozu sindirir; laktozu parçalayan laktaz enziminin miktarı ise sütten kesildikten sonra azalır. İnek sütü, laktoz ve etiketinde "kedi sütü" yazan ürünler hakkında bilinenler.
Kısaca: Süt şekeri laktozu parçalayan enzim laktazdır. Yavru kediler anne sütüyle beslendikleri dönemde laktazı yeterli miktarda üretir; bu enzimin miktarı ise sütten kesilmeden sonra azalır. Bu yüzden yetişkin kedilerin bir kısmı inek sütündeki laktozu tamamen sindiremez. Bazı yetişkin kediler ise sütü belirgin bir değişiklik olmadan tüketebilir; durum kediden kediye farklıdır.
Laktoz nedir, kedilerde nasıl sindirilir?
Laktoz, sütte bulunan bir şekerdir ve iki basit şekerin (glikoz ve galaktoz) birleşmesinden oluşur. Bağırsakta emilmeden önce laktaz enzimiyle bu iki parçaya ayrılır. Memelilerin yavruları emzirme döneminde laktazı yüksek miktarda üretir; sütten kesilmeyle birlikte bu miktar çoğu türde düşer.
Tufts Üniversitesi Cummings Veteriner Fakültesi'nden beslenme uzmanı Dr. Cailin Heinze'nin aktardığına göre, sindirilemeyen laktoz bağırsağa su çeker ve bağırsaktaki bakteriler tarafından fermente edilir. Kaynaklarda bu durumun dışkı kıvamında değişiklik, gaz ve şişkinlik olarak görülebildiği belirtilir.
Yavru kediler ve süt
Yavru kediler hayatlarının ilk haftalarında anne sütüyle beslenir ve bu dönemde laktozu sindirebilecek enzim düzeyine sahiptir. Annesiz kalan yavrular için piyasada "süt yerine geçen ürün" (İngilizce "milk replacer") olarak satılan, yavru kedilere yönelik süt tozları bulunur. Bu ürünlerin bileşimi kedi sütüne yaklaştırılmaya çalışılır; inek sütünden farklı oranlarda protein, yağ ve laktoz içerir.
İnek sütü ile "kedi sütü" ürünleri arasındaki fark
Evcil hayvan reyonlarında "kedi sütü" ya da "kediler için süt" adıyla satılan ürünler genellikle laktozu azaltılmış ya da laktozsuz olarak tanımlanır. Bu ürünlerin etiketlerinde çoğunlukla "tamamlayıcı yem" ifadesi yer alır. Tamamlayıcı yem, tek başına günlük beslenmeyi karşılamak üzere değil, başka yemlerle birlikte kullanılmak üzere hazırlanmış ürün anlamına gelir. Bu ayrım tam yem ve tamamlayıcı yem yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
| İnek sütü | Etiketinde "kedi sütü" yazan ürünler | |
|---|---|---|
| Laktoz | Doğal hâliyle içerir | Çoğunlukla azaltılmış ya da laktozsuz olarak tanımlanır |
| Etiketteki ürün türü | İnsan gıdası | Çoğunlukla "tamamlayıcı yem" |
| Analiz bilgisi | Besin değerleri tablosu (insan gıdası) | Garanti edilen analiz: ham protein, ham yağ, ham lif, ham kül, nem |
Süt ve günlük enerji
Süt yalnızca su ve laktozdan oluşmaz; yağ ve protein de içerdiği için enerji sağlar. Aynı kaynakta bir su bardağı (yaklaşık 240 mL) tam yağlı inek sütünün yaklaşık 149 kcal, yağsız sütün yaklaşık 83 kcal enerji içerdiği belirtilir. Bu, 100 mL tam yağlı süt için yaklaşık 62 kcal'e karşılık gelir. Yine aynı kaynakta, kedilere verilen ara öğün ve atıştırmalıkların günlük enerjinin küçük bir bölümüyle sınırlı tutulduğu bir yaklaşımdan söz edilir. Mama etiketindeki enerji değerinin nasıl okunduğu enerji değeri yazısında anlatılıyor.
Mama içerik listesinde süt nasıl yazılır?
Kedi ve köpek mamalarının içerik listelerinde sütten elde edilen maddeler farklı adlarla yer alabilir. Avrupa Birliği'nin yem maddeleri kataloğunda (Tüzük 68/2013) bu maddeler "süt ürünleri ve bunlardan elde edilen ürünler" başlığı altında sınıflandırılır. Etiketlerde görülen yaygın ifadeler şunlardır:
- Süt ve süt ürünleri: sütten elde edilen maddelerin tek tek sayılmadan, kategori adıyla yazıldığı ifade.
- Süt tozu: sütün suyu uzaklaştırılarak toz hâline getirilmiş biçimi.
- Peynir altı suyu (whey) tozu: peynir yapımında ayrılan sıvının kurutulmuş hâli.
- Kazein: sütün ana proteinlerinden biri.
İçerik listesi, maddeleri çoğunlukla ağırlıklarına göre azalan sırayla gösterir. Bir maddenin listedeki sırası, mamadaki payı hakkında yaklaşık bir fikir verir.
Sık sorulan sorular
Kediler neden süt sever?
Sütün yağ ve protein içeriği kedilerin ilgisini çeken koku ve tat özellikleri taşır. Bu ilgi, laktozun sindirilip sindirilemediğiyle ilgili değildir.
Yetişkin kedilerin hepsi laktozu sindiremez mi?
Hayır. Laktaz sütten kesildikten sonra azalır, ancak azalmanın derecesi kediden kediye değişir. Bazı yetişkin kediler sütü belirgin bir değişiklik olmadan tüketebilir.
Kedi sütü ürünleri tam yem midir?
Bu ürünlerin etiketlerinde çoğunlukla "tamamlayıcı yem" ifadesi bulunur. Ürün türü, etiketin ürün tanımı bölümünde yazar.
Yoğurt ve peynirde laktoz var mı?
Yoğurt ve olgunlaştırılmış peynirlerde fermantasyon sırasında laktozun bir kısmı parçalandığı için laktoz miktarı sütten daha düşüktür; miktar ürüne göre değişir.
Mama Dedektifi'nde nasıl gösterilir?
Mama Dedektifi'ndeki ürün sayfalarında içerik listesi ve garanti edilen analiz etikette yazdığı şekliyle gösterilir. İçerik listesinde süt ya da süt ürünü geçen mamalarda bu maddeler listedeki sıralarıyla yer alır. Etiketteki terimlerin anlamı içerik sözlüğünde bulunur.
